Şirket Yönetiminde Kakafoni!

İş yaşamında en önemli konulardan biri tutarlı davranmaktır. Birçok alanda verilen hizmetlerin yapısı ve niteliği itibarı ile profesyonellerden tutarlı olmaları beklenir. Ancak araştırmalar insanların sıklıkla karar verici olarak güvenilmez olduklarını ortaya koymuştur. Karar alma süreçlerinin birçok faktöre bağlı olarak değiştiği birçok araştırma ile ispatlanmıştır. Aynı çalışan veya yöneticilerin aynı durumlar için birçok nedene bağlı olarak farklı kararlar verdikleri görülmüştür. Bu süreçte kararların belirli durumların etkisi altında kalarak farklılaşmasına kakofoni deniyor. Kakofoni genel olarak fark edilen bir süreç değil, sinsi bir şekilde şirketlerde örtük maliyetler oluşturabilmektedir.

Kahneman ve arkadaşları tarafından konu ile ilgili çok yoğun araştırmalar yapılmıştır. Alandaki birçok bilgi birikimi bu ekip tarafından geliştirilmiştir.  Ekibin yaptıkları çalışmalarda özellikle şirketlerde çalışan yöneticilerin karar verme süreçlerinin birçok faktörden etkilendiği, ön yargılar, ruh halleri, hatta hava durumu vb koşulların karar yapılarını etkilediğini ortaya koymuşlardır.

İş yaşamında birçok alanda kakofoni yaşanarak şirketlerin yönetim sistemlerini büyük ölçünde etkilemektedir. Bu durum şirket operasyonlarındaki görünmez bir vergi gibidir. Bu da operasyonel olarak maliyetleri arttırmakta ve şirketlerin rekabet güçleri üzerinde ciddi etkiler oluşturmaktadır.

Kahneman’a göre banka veya postanedeki memurlar genel olarak karmaşık görevleri yerine getirirler.  Bu kurumlarda çalışanların öznel yargılarını sınırlayan tasarım gereği aynı durumlarda aynı şekilde ele alınacağını garanti eden katı kurallara uymaları beklenir. Buna karşılık, tıp, finans proje yöneticileri, yargıçlar ve yöneticiler, katı kurallardan ziyade gayri resmi deneyim ve genel ilkeler tarafından yönlendirilen yargılar ile kararlarını verirler. Çalışanları muhakeme yürüten bir şirketin kararlarının tamamen kakofonisiz olması beklenemez. Ancak çoğu zaman kakofoni, yöneticilerin kabul edilebilir olduğunu düşündüğü seviyenin çok üzerindedir. Yöneticiler bunun farkında değildirler. Kakofoninin yaygınlığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Akademik araştırmalar, aynı veriler verildiğinde profesyonellerin genellikle önceki yargılarıyla çeliştiğini defalarca saha araştırmalarında doğrulanmıştır.

Örneğin, yazılım geliştiricilerinden belirli bir görevin tamamlanma süresini tahmin etmeleri iki ayrı günde istendiğinde, tahmin ettikleri saatler ortalama olarak %71 farklılık göstermiştir. Patologlar biyopsi sonuçlarının ciddiyeti hakkında farklı zamanlarda değerlendirme yaptıklarında, değerlendirme arasındaki korelasyon sadece .61 olarak gerçekleşmiştir. Bu da profesyonellerin sıklıkla tutarsız teşhisler koyduklarını gösteriyor.

Kahneman ve ekibinin çalışmalarında hisse senedi değerleme, gayrimenkul değerleme, suçluları cezalandırma, iş performansını değerlendirme, mali tabloları denetleme alanlarında kakofoninin olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Kakofoni genellikle sinsidir. Başarılı şirketlerin bile farkında olmadan önemli miktarda para kaybetmesine neden olur. Her yıl yapılan değerlendirmeler üzerinden kakofoninin maliyeti milyarlarla ölçülmüştür bu firmalar için kabul edilemez bir rakamdır.

Basit algoritmalar tahmin ve analizde şirketlerin çok daha fazla bilgi ve veriye ulaşmasına olanak sağlıyor. Algoritmaların en önemli avantajının kakofonisiz olmalarıdır. Ayrıca daha doğru ve etkin tahminler yapmaktadır. İnsanlardan farklı olarak algoritmalar her zaman aynı çıktıyı veriyor. Yüksek tutarlılığa sahip basit algoritmalar şirketler için profesyonellerden çok daha fazla etkin sonuçlar ortaya çıkarıyor!